โรงเรือนมีกี่แบบ เลือกแบบไหนให้ไม่ต้องรื้อทีหลัง

ปัญหาที่เจอบ่อยหลังสร้างโรงเรือนเสร็จ

• ร้อนจนผักไม่โต โดยเฉพาะช่วงบ่ายของหน้าร้อน
• ติดระบบทำความเย็นแล้วไม่เย็นอย่างที่คิด เพราะโครงสร้างโรงเรือนไม่รองรับวิธีนั้น
• ชื้นสะสมจนเกิดเชื้อรา เพราะระบายอากาศได้ไม่พอ
• ต้องรื้อหรือต่อเติมทีหลัง ซึ่งแพงกว่าการเลือกให้ถูกตั้งแต่ต้น

ทั้งหมดนี้มีต้นเหตุเดียวกัน คือเลือกแบบโรงเรือนจากรูปทรงหรือราคาที่เห็นคนอื่นทำ โดยยังไม่ได้ตอบว่าจะปลูกอะไร และจะคุมความร้อนด้วยวิธีไหน

ก่อนเลือกแบบ ตอบ 3 คำถามนี้ก่อน

1. ปลูกพืชอะไร — พืชแต่ละชนิดต้องการสภาพแวดล้อมต่างกัน ระบบภายในโรงเรือนจึงต่างกันตาม
2. ปลูกที่ไหน — สภาพอากาศของพื้นที่ ทั้งความร้อน ความชื้น ลม และฝน กำหนดว่าต้องคุมอะไรหนักที่สุด
3. จะคุมอุณหภูมิด้วยวิธีไหน — ระบายลมตามธรรมชาติ ใช้ระบบทำความเย็นแบบระเหยน้ำ (EVAP) หรือใช้แอร์ แต่ละวิธีต้องการโครงสร้างโรงเรือนต่างกัน

ก่อนสร้างโรงเรือน ถ้าตอบครบ 3 ข้อนี้ การเลือกแบบโรงเรือนจะเหลือตัวเลือกไม่มาก และตรงกับการใช้งานจริง

โรงเรือนมีกี่แบบ: 5 ประเภทโรงเรือนที่ใช้ในประเทศไทย

ถ้าถามว่าโรงเรือนมีกี่แบบ นับตามที่ใช้กันในประเทศไทย แบ่งประเภทโรงเรือนได้ 5 แบบหลัก ต่างกันที่โครงสร้างและวิธีคุมอุณหภูมิ

กลุ่มเปิดมุ้ง: จั่วสองชั้น และ ก ไก่

หลังคาเป็นพลาสติกกันฝน ด้านข้างเป็นมุ้งให้ลมผ่านได้ อุณหภูมิในโรงเรือนจึงขึ้นอยู่กับอากาศภายนอกเป็นหลัก ถ้าข้างนอกร้อน ข้างในก็ร้อนตาม เครื่องมือที่ใช้ได้ผลกับโรงเรือนกลุ่มนี้คือการลดความร้อนที่เข้ามาและช่วยให้ลมไหลเวียน เช่น ม่านพรางแสง ม่านด้านข้าง และพัดลมหมุนเวียน มากกว่าการทำความเย็น

กลุ่มปิด: โรงเรือนทรงโค้ง และ โรงเรือนกระจก

โรงเรือนปิดคุมอากาศภายในได้มากกว่า จึงนิยมใช้ระบบทำความเย็นแบบระเหยน้ำ (EVAP) ซึ่งดึงอากาศผ่านแผงเปียกด้วยพัดลม และถ้าต้องการอุณหภูมิต่ำกว่าที่ EVAP ทำได้ ก็ใช้ร่วมกับแอร์

ระบบปิดทั้งหมด

คุมด้วยแอร์ทั้งระบบ ได้สภาพแวดล้อมคงที่ที่สุด แต่ต้นทุนการสร้างและค่าไฟสูง จึงใช้กับพืชมูลค่าสูงที่คุ้มกับต้นทุนนี้

ทำไมติด EVAP โรงเรือนแล้วไม่เย็นอย่างที่คิด

เป็นปัญหาที่เจอบ่อยที่สุดเมื่อเลือกแบบโรงเรือนกับวิธีคุมอุณหภูมิไม่เข้ากัน สาเหตุหลักมี 3 ข้อ

1. โรงเรือนไม่ปิดสนิท

EVAP ทำงานโดยให้พัดลมดึงอากาศผ่านแผงเปียก น้ำระเหยแล้วพาความร้อนออกไป ระบบนี้ต้องการโรงเรือนที่ปิดให้แน่นที่สุด ถ้ามีช่องเปิดหรือด้านข้างเป็นมุ้ง อากาศร้อนจะไหลเข้าทางช่องนั้นแทนที่จะผ่านแผง โรงเรือนเปิดมุ้งจึงไม่เหมาะกับ EVAP ตั้งแต่ต้น

2. อากาศข้างนอกชื้นมาก

การระเหยน้ำทำให้อากาศเย็นลงได้ถึงระดับหนึ่งเท่านั้น ขีดจำกัดนี้คืออุณหภูมิกระเปาะเปียกของอากาศภายนอก ยิ่งอากาศชื้น ยิ่งลดได้น้อย ในหน้างานที่ทีม Speedy Access ติดตั้ง EVAP ช่วยลดอุณหภูมิได้ประมาณ 4–7°C เมื่อเทียบกับอากาศภายนอก

3. ความชื้นในโรงเรือนสูงขึ้น

น้ำที่ระเหยกลายเป็นไอน้ำในโรงเรือน อุณหภูมิลงแต่ความชื้นขึ้น และอากาศจะค่อย ๆ ร้อนขึ้นระหว่างทางจากฝั่งแผงไปฝั่งพัดลม ถ้าไม่คุมความชื้นและการระบายอากาศควบคู่กัน อาจแก้ปัญหาร้อนแต่ไปเจอปัญหาความชื้นสูงจนเกิดเชื้อราแทน

ลดอุณหภูมิโรงเรือนให้ตรงกับแบบโรงเรือน

ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน หลักการลดอุณหภูมิโรงเรือนคือ ลดความร้อนที่เข้ามาก่อน (ม่านพรางแสง) → ระบายความร้อนที่สะสม (ลม พัดลม) → ค่อยทำความเย็น ลำดับนี้ช่วยให้ระบบทำความเย็นทำงานน้อยลงและได้ผลดีขึ้น

ระบบควบคุมโรงเรือนใส่ได้ทุกแบบ ทั้งโรงเรือนใหม่และโรงเรือนเดิม

ม่าน พัดลม EVAP และพ่นหมอก ทำงานได้ดีที่สุดเมื่อเปิด-ปิดตามสภาพอากาศจริง ไม่ใช่ตามเวลาหรือตามที่คนเดินไปกด ระบบควบคุมโรงเรือนของ TrolMaster ช่วยในส่วนนี้ได้กับโรงเรือนทุกแบบ และเปลี่ยนโรงเรือนเดิมให้เป็นโรงเรือนอัจฉริยะได้โดยไม่ต้องสร้างใหม่

• ตัวควบคุม GCS-1 + เซนเซอร์ 4-in-1 (MBS-GH) — วัดอุณหภูมิ ความชื้น CO₂ และแยกกลางวัน/กลางคืนในโรงเรือน ระบบเป็นแบบโมดูลาร์ เริ่มจากน้อยแล้วค่อยเพิ่มอุปกรณ์ได้
• สถานีตรวจอากาศ MBS-WS — วัดอุณหภูมิ ความชื้น ลม ฝน และแสงภายนอก เพื่อให้ระบบตัดสินใจจากอากาศทั้งในและนอกโรงเรือน
• มอเตอร์ม่าน AMC-1 / DMC-1 — เปิด-ปิดม่านตามแสง ลม ฝน อุณหภูมิ และความชื้น พร้อมจัดลำดับความสำคัญเมื่อเงื่อนไขขัดกัน
• พัดลม Aero-Fan — ปรับรอบตามอุณหภูมิหรือความชื้น แทนการเปิดเต็มรอบตลอด
• โมดูลคุมอุณหภูมิ เช่น DST-1 — สั่งอุปกรณ์ทำความเย็นตามอุณหภูมิที่ตั้งไว้ กลางวันและกลางคืนแยกกัน

ออกแบบโรงเรือนและติดตั้งโดย Speedy Access

Speedy Access ให้บริการออกแบบโรงเรือนและติดตั้งพร้อมระบบภายใน ถ้ายังไม่แน่ใจว่าแบบไหนเหมาะกับพืชและพื้นที่ของคุณ สามารถมาอบรมฟรีภาคเบื้องต้น แล้วปรึกษาและสอบถามราคาออกแบบ-ติดตั้งได้ในวันเดียวกัน

คำถามที่พบบ่อย

โรงเรือนแบบเปิดมุ้งด้านข้าง ติดระบบ EVAP ได้ไหม

ไม่เหมาะ ระบบ EVAP ทำงานได้เมื่อโรงเรือนปิดสนิท อากาศจึงถูกดึงผ่านแผงทำความเย็น ถ้าด้านข้างเป็นมุ้ง อากาศร้อนจากภายนอกจะไหลเข้าทางมุ้งแทน โรงเรือนเปิดมุ้งจึงเหมาะกับการลดความร้อนด้วยม่านพรางแสง การระบายลม และพัดลมหมุนเวียนมากกว่า

โรงเรือนเดิมที่สร้างไปแล้ว ติดระบบควบคุมเพิ่มได้ไหม

ได้ ตัวควบคุมโรงเรือน GCS-1 ออกแบบเป็นระบบโมดูลาร์ เริ่มจากเซนเซอร์และอุปกรณ์ไม่กี่ตัว แล้วค่อยเพิ่มพัดลม ม่าน หรือระบบน้ำภายหลังได้ ใช้ได้กับโรงเรือนทุกแบบ

ควรเลือกแบบโรงเรือนจากอะไร

เริ่มจากพืชที่จะปลูก เพราะพืชแต่ละชนิดต้องการสภาพแวดล้อมต่างกัน ต่อด้วยพื้นที่และสภาพอากาศที่ตั้ง แล้วตัดสินใจว่าจะลดความร้อนด้วยวิธีไหน จากนั้นจึงเลือกแบบโรงเรือนที่รองรับวิธีนั้น

แหล่งอ้างอิง

• Speedy Access × TrolMaster. เอกสารอบรม Smart Farm Installer บทที่ 1–2: ประเภทโรงเรือนที่ใช้ในประเทศไทย และระบบควบคุมสภาพแวดล้อม (2569)
• University of Florida IFAS Extension. Fan and Pad Greenhouse Evaporative Cooling Systems (AE069)
• TrolMaster. Green-X Greenhouse Control System (GCS-1) User Manual (2025)