ผักยืด ใบซีด โตช้า เพราะแสงไม่พอ รู้จัก PPFD และ DLI

แปลงผักกลางแจ้งใต้สแลนทึบในวันฟ้าครึ้ม ต้นผักยืดยาว ก้านเล็ก ใบบางและสีซีด — ใต้สแลนทึบในวันฟ้าปิด ผักยืดหาแสง ก้านยาว ใบบาง

ทำไมผักยืด

เมื่อพืชได้แสงน้อย จะยืดต้นเพื่อหาแสง ใบบางลงและสีซีด เอกสารของ Virginia Cooperative Extension ระบุว่าแสงรวมต่อวันที่ต่ำทำให้พืชยืดและคุณภาพลดลง ในแปลงเปิด เรื่องนี้เกิดได้จากสองทาง

ฟ้าปิดหรือฝนตกติดกันหลายวัน แสงรวมทั้งวันลดลงมากโดยที่เราทำอะไรไม่ได้
คลุมสแลนทึบค้างไว้ทั้งวันเพื่อกันแดดจัดช่วงบ่าย ช่วยเรื่องร้อนแต่แลกกับแสงที่หายไปทั้งเช้าและเย็น

แปลงเปิดจึงอยู่ระหว่างสองปัญหา แดดจัดเกินไปใบไหม้ พรางมากไปผักยืด และไม่มีทางรู้ว่าวันนี้พืชได้แสงรวมเท่าไหร่

PAR PPFD DLI คืออะไร

PAR: ช่วงแสงที่พืชใช้ได้

PAR (Photosynthetically Active Radiation) คือแสงช่วงความยาวคลื่นประมาณ 400–700 นาโนเมตร ที่พืชใช้สังเคราะห์แสง

PPFD คืออะไร: แสงที่ตกถึงพืชตอนนี้

PPFD คือปริมาณอนุภาคแสงในช่วง PAR ที่ตกลงบนพื้นที่ 1 ตารางเมตรในหนึ่งวินาที หน่วยเป็น µmol/m²/s เป็นค่าที่บอกว่าตอนนี้พืชได้แสงแรงแค่ไหน

DLI คืออะไร: แสงรวมทั้งวัน

DLI (Daily Light Integral) คือปริมาณแสงที่พืชได้รวมตลอดวัน หน่วยเป็น mol/m²/day เปรียบเหมือนปริมาณน้ำที่ไหลออกจากก๊อกรวมทั้งวัน PPFD คือความแรงของน้ำ ส่วนเวลาที่เปิดคือระยะเวลา สองค่าคูณกันได้ปริมาณรวม

สูตรจาก Virginia Cooperative Extension: DLI = PPFD × 3,600 × จำนวนชั่วโมง ÷ 1,000,000 เช่น PPFD 200 µmol/m²/s นาน 16 ชั่วโมง ได้ DLI ประมาณ 11.5 mol/m²/day

อินโฟกราฟิกอธิบาย DLI คือแสงสะสมทั้งวันของพืช คำนวณจาก PPFD คูณเวลาเป็นชั่วโมงคูณ 0.0036 เปรียบกับน้ำจากก๊อก ตัวอย่าง PPFD 100 นาน 12 ชั่วโมงได้ DLI 4.3 พืชยืด PPFD 300 ได้ DLI 13.0 เหมาะสม และ PPFD 600 ได้ DLI 25.9 มากเกินสำหรับผักใบ — PPFD คือความแรงของน้ำจากก๊อก เวลาคือระยะที่เปิด คูณกันได้ DLI หรือปริมาณแสงรวมทั้งวัน

ทำไมเครื่องวัดลักซ์ใช้ไม่ได้

ลักซ์ (lux) และฟุตแคนเดิลวัดความสว่างตามที่ตาคนรับรู้ ไม่ได้วัดแสงที่พืชใช้สังเคราะห์แสง Virginia Cooperative Extension ระบุว่าหน่วยเหล่านี้แปลงเป็นผลต่อการเติบโตของพืชได้ไม่ดี โรงเรือนที่ตาคนว่าสว่างจึงอาจยังให้แสงไม่พอสำหรับพืช

ทำไมแก้แล้วกลับมาอีก

ถ้าไม่ได้วัดแสงด้วย PPFD และไม่รู้ DLI ของแต่ละวัน การคลุมหรือเปิดสแลนก็ยังเป็นการเดา และในแปลงเปิดต่อให้รู้ค่าก็ปรับได้น้อย บางวันได้แสงพอ บางวันไม่พอ ผักจึงโตไม่สม่ำเสมอ

พืชต้องการ DLI เท่าไหร่

พืช	DLI ที่ต้องการโดยประมาณ
ผักกาดหอม (lettuce)	12–17 mol/m²/day
มะเขือเทศ	20–30 mol/m²/day
ต้นกล้า	5–10 mol/m²/day

ตัวเลขจาก Virginia Cooperative Extension ใช้เป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับตามพันธุ์และสภาพโรงเรือนจริง

แก้ที่ต้นเหตุ: ครอบด้วยโรงเรือน แล้วคุมแสงให้ได้ DLI ตามเป้า

ในโรงเรือน แสงเป็นสิ่งที่ปรับได้สองทาง วันที่แดดแรงเกินก็พรางเฉพาะช่วง วันที่ฟ้าปิดก็เสริมด้วยไฟ พืชจึงได้แสงรวมใกล้เคียงกันทุกวัน เอกสารของ Virginia Cooperative Extension ระบุว่าวัสดุหลังคาและโครงสร้างทำให้แสงในโรงเรือนน้อยกว่ากลางแจ้งราว 30–50% การวัดแสงจริงที่ระดับพืชจึงเป็นจุดเริ่มต้น

วัด PPFD ที่ระดับทรงพุ่ม ไม่ใช่ที่หลังคา
ใช้ม่านพรางแสงเฉพาะช่วงแดดแรงเกินไป แทนการปิดทั้งวัน
ในวันเมฆมากหรือฤดูที่แสงน้อย ใช้ไฟปลูกพืชเสริมให้ได้ DLI ตามเป้า
ดูปัญหาแสงไม่เท่ากันในแต่ละจุดควบคู่ — อ่านเพิ่มในผักโตไม่เท่ากัน

อยากเห็นการวัดและคุมแสงในโรงเรือนของจริง?

มาอบรม Smart Farm Installer ฟรี (ภาคเบื้องต้น) จัดทุกเดือน พร้อมปรึกษาและสอบถามราคาออกแบบ-ติดตั้งโรงเรือนกับ Speedy Access ทีมออกแบบและติดตั้งโรงเรือนประสบการณ์กว่า 35 ปี ได้ในวันอบรม ผู้เข้าอบรมรับส่วนลดพิเศษ 15–20% สำหรับ controller

ลงทะเบียน Installer ฟรี

ติดตามรอบอบรมถัดไปได้ที่เพจ TrolMaster และ Speedy Access

คุมแสงในโรงเรือนด้วย GCS-1

GCS-1 ตัวควบคุมของ TrolMaster รับค่าแสงจากเซนเซอร์ แล้วสั่งทั้งม่านพรางแสงและไฟปลูกให้พืชได้แสงตามค่าที่ตั้ง

เซนเซอร์ MBS-PAR วัด PPFD และหน้าจอ GCS-1 แสดงค่าแสงในโรงเรือน (PPFD) เทียบกับนอกโรงเรือน (LUX)
ม่านพรางแสงผ่านมอเตอร์ AMC-1 / DMC-1 สั่งเปิดปิดตามความเข้มแสง (RADIATION) ตั้งค่าได้สูงสุด 1000 PPFD
ไฟปลูกพืช 2 ไลน์แยกกัน โหมด AUTO (PPFD) พร้อม DIMMING-RANGE (ต้องมี MBS-PAR) ตั้งเวลาเปิดปิดหลายช่วงต่อวัน และคุมสเปกตรัม White / Deep Red / Far Red / UV แยกช่องได้
SUN R/S ค่อย ๆ เพิ่ม-ลดความสว่าง จำลองพระอาทิตย์ขึ้นและตก

ผักในโรงเรือนต้นเตี้ยแน่นใบเขียวเข้ม มีเซนเซอร์วัดแสงติดที่เสาระดับทรงพุ่ม ไฟปลูกพืชเหนือแปลง และม่านพรางแสงด้านบน — ในโรงเรือน เซนเซอร์วัดแสงที่ระดับพืช ให้ระบบสั่งม่านพรางแสงและไฟปลูกตามค่าจริง

แนวทางป้องกันที่ใช้ได้กับทุกปัญหา: ครอบด้วยโรงเรือน แล้วควบคุมด้วยระบบ

โรงเรือนกันฝน แดดจัด และแมลงจากภายนอก ทำให้สภาพแวดล้อมรอบพืชเป็นสิ่งที่ควบคุมได้ ออกแบบและติดตั้งโดย Speedy Access ทีมออกแบบและติดตั้งโรงเรือนประสบการณ์กว่า 35 ปี
ตัวควบคุม GCS-1 ของ TrolMaster เป็นศูนย์กลาง สั่งงานอุปกรณ์ทั้งโรงเรือนตามค่าที่ตั้งไว้ตลอด 24 ชั่วโมง โดย Speedy Access เป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้า TrolMaster
เซนเซอร์และอุปกรณ์ TrolMaster สำหรับปัญหานี้: เซนเซอร์แสง MBS-PAR วัด PPFD คุมไฟปลูกและม่านพรางแสง AMC-1 / DMC-1 ให้แสงรวมทั้งวันพอดีกับพืช

สรุปให้สั้นที่สุด

ผักยืด ใบซีด มักมาจากแสงไม่พอ · ตาคนและลักซ์บอกไม่ได้ ต้องวัด PPFD · DLI คือแสงรวมทั้งวัน · ครอบด้วยโรงเรือน แล้วให้ GCS-1 พรางแสงเฉพาะช่วงจำเป็นและเสริมไฟเมื่อแสงรวมไม่พอ

กำลังมองหาโรงเรือนสำหรับฟาร์มของคุณ?

สำหรับเกษตรกรและเจ้าของฟาร์มที่กำลังจะสร้างโรงเรือน ไม่ว่าจะเป็นโรงเรือนปลูกผัก โรงเรือนเมล่อน หรือโรงเรือนสตรอว์เบอร์รี ควรรู้ก่อนว่าต้องควบคุมอะไรบ้าง จึงจะเลือกแบบและประเมินราคาโรงเรือนได้ถูก

โรงเรือนมีกี่แบบ แบบไหนเหมาะกับพืชและงบของฟาร์ม
อบรม Smart Farm Installer ฟรี เห็นระบบโรงเรือนอัจฉริยะของจริง และปรึกษาทีมออกแบบโรงเรือนและรับสร้างโรงเรือนจาก Speedy Access ได้ในวันอบรม

คำถามที่พบบ่อย

PPFD กับ DLI ต่างกันยังไง

PPFD คือความแรงของแสงที่พืชได้ ณ ขณะนั้น หน่วย µmol/m²/s ส่วน DLI คือแสงรวมที่ได้ทั้งวัน หน่วย mol/m²/day คำนวณจาก PPFD คูณระยะเวลา

ใช้เครื่องวัดลักซ์วัดแสงให้พืชได้ไหม

ไม่เหมาะ เพราะลักซ์วัดความสว่างตามที่ตาคนรับรู้ ไม่ได้วัดแสงในช่วงที่พืชใช้สังเคราะห์แสง ควรใช้เซนเซอร์วัด PAR หรือ PPFD

ผักกาดหอมต้องการแสงเท่าไหร่

Virginia Cooperative Extension ระบุ DLI ราว 12–17 mol/m²/day สำหรับผักกาดหอม ใช้เป็นจุดเริ่มต้นแล้วปรับตามพันธุ์และโรงเรือน

คุมแสงได้ ผักก็โตเต็มที่ทุกรอบ